Overblijvende groenten en fruit: een keer planten, tien jaar oogsten
Acht overblijvende planten, het jaar van hun eerste echte oogst, hun levensduur en de handelingen van seizoen tot seizoen.
Je plant in maart een aspergeklauw. Twee jaar later geeft ze je elk voorjaar asperges, een jaar of twintig lang. Zo werken alle overblijvende planten ongeveer. Eenmaal planten, een of twee seizoenen geduld, daarna oogsten die vanzelf terugkomen. Acht overblijvende groenten en fruitsoorten, met het jaar van hun eerste echte oogst, hun levensduur en het onderhoud van elk jaar.
De acht overblijvende planten in een tabel
De duur komt uit de fiches van de RHS, het Britse koninklijke tuinbouwgenootschap. Haar klimaat ligt dicht bij dat van België en Noord-Frankrijk.
| Overblijvende | Planten | Eerste echte oogst | Levensduur | Onderhoud van het jaar |
|---|---|---|---|---|
| Asperge | De klauwen, in maart | In het 3e jaar, 6 weken vanaf half april | Tot 20 jaar | Vergeelde stengels afsnijden in de herfst, 5 cm mulchen op het einde van de winter |
| Artisjok | Einde voorjaar, na de vorst | De 2e zomer, vanaf juni | Om de 4 tot 5 jaar delen | 5 cm mulchen in de herfst, het hart afdekken met bladeren |
| Rabarber | De kronen, van november tot maart | In het 3e jaar, enkele stelen in het 2e | Minstens 10 jaar | De bloemstengels afsnijden, 7 cm mulchen in het voorjaar |
| Niet-doordragende framboos | Van november tot maart, zonder vorst | De 2e zomer | Tot 10 jaar | De twijgen die gedragen hebben na de oogst op de grond afsnijden |
| Doordragende framboos | Van november tot maart, zonder vorst | Vanaf het 1e jaar, van augustus tot oktober | Tot 10 jaar | Alles op de grond afsnijden in februari |
| Aardbeiplant | In augustus of september | De zomer erna | 3 tot 4 jaar | Mulchen als de vruchten vormen, de oude bladeren afsnijden |
| Wijnstok | In rust, van november tot begin maart | In het 3e jaar, 3 trossen | De RHS geeft het niet | Elk begin van de winter snoeien |
| Vijgenboom | In het voorjaar, tegen een muur op het zuiden | Wisselend, de RHS geeft het niet | Niet in cijfers door de RHS | Snoeien in het voorjaar en begin zomer, beschermen tegen vorst |
| Olijfboom | In het voorjaar, in een zeer beschutte tuin of in pot | Soms vruchten, na een warme zomer | Niet in cijfers door de RHS | De pot vorstvrij binnenzetten, snoeien in het begin van het voorjaar |
De catalogus en de RHS zeggen niet altijd hetzelfde. Voor de aardbeiplant geeft de catalogus een voorjaarsplanting. De RHS verkiest augustus of september, voor een oogst vanaf de zomer erna. De plant heeft zo tijd om zich te vestigen voor ze vrucht draagt. Voor de wijnstok plant de RHS in rust, van november tot begin maart. Buiten vindt ze het begin van het voorjaar beter. De catalogus zegt april.
De overblijvende groenten: eerst geduld, daarna niets meer te zaaien
De asperge: twee jaar wachten, twintig jaar oogsten
Plant de klauwen in maart, op 30 tot 45 cm van elkaar, in rijen op 45 cm afstand. Oogst de eerste twee jaar niets. In het derde jaar steek je ongeveer zes weken vanaf half april. In de jaren erna ongeveer acht weken. Een goed gevestigde plant houdt het tot 20 jaar vol, volgens de RHS.
De artisjok: een oogst vanaf de tweede zomer
Plant op het einde van het voorjaar, op 75 tot 90 cm. De eerste zomer snijd je de bloemstengels af zodat de plant zich vestigt. Je oogst vanaf de tweede zomer, in juni. Een volwassen plant kan tot 12 bloemhoofden per seizoen geven. Na vier tot vijf jaar raakt de pol uitgeput. Vernieuw haar met haar eigen scheuten.
De gids Een artisjokscheut planten beschrijft de bescherming in de winter in detail.
De rabarber: de makkelijkste van de acht
Plant de kronen tussen november en maart, op 75 tot 90 cm. Een volwassen pol is 1,50 m breed. Pluk het eerste jaar niets. Het tweede jaar neem je enkele stelen. Vanaf het derde jaar oogst je van april of mei tot eind juni, zonder meer dan een derde van de stelen tegelijk te nemen. Deel de pol ongeveer om de vijf jaar. Ze leeft tien jaar of meer.
De bladeren eet je niet. Ze bevatten oxaalzuur, dat giftig is. De steel bevat er te weinig van om het te zijn, volgens de RHS. Doe de bladeren op de compost. Wil je roze stelen vanaf het einde van de winter, lees dan Rabarber trekken onder een emmer.
De rode vruchten, snel in productie
De framboos: kies je type
Er zijn twee families. De niet-doordragende geeft zijn frambozen in de zomer, aan de twijgen van het jaar ervoor. Zijn eerste oogst komt de tweede zomer. Snijd na het plukken de twijgen die gedragen hebben op de grond af. Hou zes tot acht jonge twijgen per plant. De doordragende draagt van augustus tot oktober aan de twijgen van het jaar zelf. Ze geeft dus al in het eerste jaar. In februari snijd je alles op de grond af.
Plant tussen november en maart, zonder vorst, op 40 tot 60 cm in de rij. Plant niet terug op een plek waar al frambozen stonden. Goed verzorgd geven ze een jaar of tien. Voor de rest lees je Frambozen: doordragend of niet.
De aardbeiplant: drie of vier jaar, daarna elders
Een aardbeiplant draagt goed tot vier jaar. De RHS raadt aan om de drie of vier jaar opnieuw te planten, op een andere plek, om ophoping van ziekten te vermijden. Kopen hoeft niet. Wortel aan het einde van de zomer de uitlopers in potjes, naast de moederplant. Snijd ze af als ze zijn aangeslagen. Het detail staat in Aardbeiplanten kiezen en vernieuwen.
Wijnstok, vijgenboom en olijfboom, vruchten uit het Zuiden in het Noorden
Deze drie groeien in België. Hun vruchten rijpen niet elke keer.
De wijnstok
Plant tegen een muur op het zuiden, minstens 20 cm van de voet van de muur. De RHS vraagt geduld. Haal de eerste twee jaar alle bloemen weg. In het derde jaar laat je ongeveer drie trossen staan, in het vierde vijf. Daarna draagt de wijnstok volop. Snoei elke winter, aan het begin van de rust. In het Verenigd Koninkrijk vindt de RHS dat tafeldruiven vaak een kas vragen, behalve variëteiten die gekozen zijn op een zeer warme plek. De gids Een wijnstok in de moestuin zegt welke.
De vijgenboom
Kies de warmste muur, op het zuiden of zuidwesten. De RHS raadt aan de wortels te beperken in een kuil van 60 cm breed en diep. Omgeef hem aan de zijkanten met tegels en zorg voor een draineerende bodem. Onder een koel klimaat rijpt maar een generatie vijgen. Dat zijn de kleine vijgjes, zo groot als een erwt, die aan het einde van de zomer aan het uiteinde van de takken vormen. Ze komen de winter door en rijpen de zomer erna. De andere rijpen zelden buiten. Haal aan het einde van de zomer elke vijg weg die groter is dan een erwt. De gids Vijgenboom ten noorden van de Loire gaat verder.
De olijfboom
Hij groeit in België, maar olijven blijven zeldzaam. De RHS reserveert de volle grond voor zeer beschutte stadstuinen. Elders raadt ze een pot van 30 tot 35 cm aan, die in de winter vorstvrij binnen komt. Soms komen er olijven na een warme zomer. Je moet ze bewerken voor je ze eet. In Luik heeft Oli een olijfboom die voortkomt uit een stek van een boom uit Sicilië, zo'n vijf jaar geleden. Hij groeit. Dat is al veel. De gids Olijfboom in pot of in volle grond beschrijft zijn grenzen in detail.
Waar zet je ze in de moestuin?
Een overblijvende plant neemt jarenlang haar plaats in. Zet ze aan de rand of op een eigen bed, nooit midden tussen de groenten die elk jaar wisselen. De asperge blijft 20 jaar op haar plaats. De rabarber wordt 1,50 m breed. Noteer ook waar ze staan. Voeg je overblijvende planten toe aan je moestuin in de app. Je vindt er hun plant- en oogstdata voor jouw regio. Begin hier.
Veelgestelde vragen
Welke overblijvende plant plant je eerst als je begint?
De rabarber of de doordragende framboos. Rabarber vraagt weinig onderhoud en leeft minstens tien jaar. De doordragende framboos geeft vanaf het eerste jaar. Ze wordt in een enkele handeling gesnoeid, in februari.
Waarom mag je het eerste jaar geen asperges oogsten?
De klauw moet zich vestigen en reserves opbouwen. De RHS raadt aan twee jaar te wachten na het planten van de klauwen, drie als je van zaad vertrekt.
Hoelang leeft een aardbeiplant?
Ze produceert goed gedurende drie tot vier jaar. Plant daarna jonge uitlopers op een andere plek om ziekten te vermijden.
Kan een vijgenboom vijgen geven in België?
Ja, tegen een warme muur. Onder een koel klimaat rijpt volgens de RHS maar een generatie vijgen. Het zijn de kleine vijgjes die aan het einde van de zomer vormen en de winter doorkomen aan de boom.
Mag je de bladeren van rabarber eten?
Nee. Ze bevatten oxaalzuur, dat giftig is. Alleen de stelen eet je.
Foto: Mister R, Unsplash
Bronnen
- RHS, How to grow asparagus (plantation des griffes en mars, première récolte après deux ans, récoltes jusqu'à 20 ans)
- RHS, How to grow globe artichokes (récolte dès le deuxième été, jusqu'à 12 capitules par plant, division tous les 4 à 5 ans)
- RHS, How to grow rhubarb (pas de récolte la première année, au moins dix ans de vie, division tous les cinq ans environ)
- RHS, How to grow raspberries (non remontants et remontants, jusqu'à dix ans de bonnes récoltes)
- RHS, How to grow strawberries (plantation en août ou septembre, renouvellement tous les trois ou quatre ans)
- RHS, How to grow grapes (fleurs retirées les deux premières années, trois grappes la troisième, cinq la quatrième)
- RHS, How to grow figs (mur au sud, fosse de 60 cm, seule la première génération de figues mûrit sous climat frais)
- RHS, How to grow olives (pleine terre seulement en jardin de ville très abrité, pot hors gel l'hiver, fruits parfois en été chaud)
- Données Vegiwise : périodes de plantation et de récolte du catalogue, par région (asperge, artichaut, rhubarbe rouge, framboisier, fraisier, vigne)
Hij tuiniert in België en test in zijn moestuin wat de app aanraadt. Zijn artikelen vertrekken altijd van een controleerbare bron en van iets wat je dit weekend kunt doen.
