Moestuin in bakken: welke diepte en welk grondmengsel

In een bak volstaan 20 tot 30 cm grond voor de meeste groenten. Leefmilieu Brussel raadt het aan. De Engelse en Amerikaanse gidsen zeggen hetzelfde. Toch dalen de wortels van een sla in volle grond tot meer dan een meter. De diepte telt dus minder dan men denkt. Het volume grond per plant en het water dat hij vasthoudt tellen zwaarder.

Hoe diep de wortels gaan

In 1927 publiceerden twee plantkundigen van de universiteit van Nebraska, John Weaver en William Bruner, een zeldzaam werk. Ze legden met de hand de wortels van tientallen groenten bloot, in de diepe gronden van Lincoln. Op hun tekeningen dalen de wortels veel dieper dan je zou denken.

Hetzelfde boek zegt iets anders, nuttiger voor een bak. Bij sla ontstaan alle dikke zijwortels in de eerste 25 centimeter. Haar netwerk van haarwortels is het dichtst in de eerste 30. Ronde radijs neemt vooral op tussen 5 en 20 cm. De tomaat laat de meeste zijwortels in de eerste maand groeien tussen 5 en 25 cm. Bij een boon van een maand oud loopt het grootste deel van de opnemende wortels tussen 5 en 20 cm. De auteurs beschrijven dat als duidelijk oppervlakkig.

In diepe volle grond gaat een wortel dus ver. Maar de plant voedt zich vooral in de eerste 30 centimeter. Een bak van 20 tot 30 cm, goed van water voorzien, dekt die zone.

De diepte en het volume, groente per groente

De tabel brengt de adviezen samen van de RHS, het Britse koninklijke tuinbouwgenootschap, en van de voorlichtingsdienst van de universiteit Virginia Tech. Het volume is de minimale grootte van de bak, geen volume per plant.

Bronnen: Weaver en Bruner (1927), Virginia Tech (2026), RHS.

Drie teelten vragen meer plaats. Tomaat, courgette en aubergine willen elk minstens 19 liter, volgens Virginia Tech. Leefmilieu Brussel voorziet een pot van 30 tot 40 cm doorsnede voor een courgette. Kies voor de wortel een korte variëteit. Het detail staat in Wortels in pot.

Hoe hoog moet de bak zijn

Leefmilieu Brussel vraagt 20 tot 30 cm diepte, welke bak het ook is. Virginia Tech schrijft dat de meeste planten minstens 15 tot 20 cm nodig hebben. De RHS mikt hoger, met minstens 45 cm diep en breed. Anders, zegt ze, moet je vaak water geven en voeden.

Die cijfers spreken elkaar niet tegen. Een bak van 20 cm laat sla groeien als je vaak water geeft. Een bak van 45 cm vraagt minder water en minder meststof. Voor een eerste bak is 30 cm een goed compromis.

Om te weten hoeveel grond je koopt, vermenigvuldig je de oppervlakte met de hoogte. Een bak van 1 m², 30 cm gevuld, vraagt 300 liter. Leefmilieu Brussel rekent 250 tot 300 liter voor een bak van 1 m². Een bak van 1,20 m op 80 cm, 30 cm gevuld, neemt er 288.

Het grondmengsel

Je hebt drie opties.

Een potgrond uit de winkel, zonder veen. Leefmilieu Brussel raadt een biologische potgrond aan, of een op basis van kokosvezels. Vermijd veen, dat uit natuurlijke gebieden wordt gehaald. De RHS beveelt ook een potgrond zonder veen aan. Ze noemt de John Innes nr. 3, een potgrond op basis van grond, die makkelijker te beheren is. Een potgrond op basis van grond gaat drie tot vier jaar mee voor hij vervangen wordt.

Een zelfgemaakt mengsel. De RHS stelt twee delen grond voor op een deel goed verteerde organische stof, met er bovenop een meststof. Dat is voordelig voor een grote bak. Dat mengsel is niet steriel. Het kan ziekten of plagen uit de tuin meebrengen.

Met mest. Voor een biologische teelt mengt de RHS goed verteerde mest door de onderste helft van de bak, op 20 % van het volume.

Maakt je stadsgrond je ongerust, lees dan de gids over vervuilde grond in de stad.

De grond het jaar erna hergebruiken

De planten putten de voedingsstoffen van de potgrond uit. Leefmilieu Brussel raadt aan een potgrond die al gebruikt is te verrijken met een derde compost naar volume. Voor een bak van 300 liter is dat 100 liter compost, goed gemengd.

Voed ook in de loop van het seizoen. Volgens Virginia Tech voedt een potgrond verrijkt met meststof de planten acht tot tien weken. Daarna neemt een oplosbare meststof om de twee tot drie weken het over. De RHS geeft elke twee weken een vloeibare meststof. Overschrijd de dosis niet. In een bak is er geen groot volume grond om het teveel op te vangen.

De bak zelf

Bijna alles is goed, van de houten bak tot de oude teil, als er gaten onderin zitten. Leefmilieu Brussel raadt bakken af die giftige resten kunnen afgeven, zoals autobanden, geïmpregneerd hout of geverfde of gekleurde potten. Virginia Tech sluit ook met creosoot behandeld hout uit.

Virginia Tech raadt aan de bakken minstens een keer per dag te controleren, twee keer bij warm, droog of winderig weer. Kleine potten drogen sneller uit dan grote. Zet je bakken bij elkaar. Ze geven elkaar schaduw en de potgrond blijft koeler.

De volledige gids voor het balkon, maand per maand, staat in Moestuin op het balkon in België. De variëteiten die het in pot uithouden staan in de collectie Balkon & potten. De app berekent wanneer je elke groente van je bak zaait, naargelang het klimaat van je stad. Begin hier.

Foto: Markus Spiske, Unsplash