Moestuinkalender voor Frankrijk: de zaaidata per regio

Tussen Lille en Marseille plant je de tomaat met zeven weken verschil. In onze gegevens mag de Bonbon de Gembloux in Zuid-Frankrijk al vanaf 25 maart naar buiten. In het Noorden pas na 15 mei. En hoe je jezelf situeert als je tuin ertussenin ligt.

In welke regio van de kalender ligt jouw tuin?

Météo-France onderscheidt vijf klimaten in Frankrijk op het vasteland. De kalender van de app telt vier regio's voor Frankrijk, plus een voor de Atlantische kust van het noorden van Spanje en Portugal. De bergen hebben geen kolom. Daarboven hangt de datum vooral af van de hoogte.

Een vorstdag is een dag waarop het minimum tot 0 °C of lager zakt. De cijfers zijn gemiddelden van 1991 tot 2020. Strasbourg telt op jaarbasis anderhalf keer zoveel vorstdagen als Lille. In april vriest het in het Oosten nog het vaakst, gemiddeld 2,1 dagen, met een record van -5,6 °C. Die late vorst verklaart bijna alle verschillen in de volgende tabel.

In Bretagne, Normandië of het Bekken van Parijs neem je de kolom "België en Noord-Frankrijk". Het Bordelais en de Landes horen bij het Zuidwesten. Languedoc, Provence en Corsica bij het Zuiden. De Elzas, Lotharingen en Franche-Comté bij het Oosten.

De kalender van de acht groenten, regio per regio

Elke datum is een venster. Het gaat open op de eerste dag waarop de handeling zin heeft. Het sluit op de laatste dag waarop ze nog een oogst geeft. De data komen uit de catalogus van de app, die elke teelt voor elk klimaat beschrijft.

Voor de tomaat geeft de catalogus alleen per variëteit een plantdatum. De Bonbon de Gembloux hoort bij de acht tomaten die in de vier Franse klimaten beschreven zijn. We hebben haar daarom als referentie genomen. De andere variëteiten schuiven wat. In het Noorden plant je de Marmande van 10 tot 31 mei en de Cœur de bœuf van 15 mei tot 15 juni.

Waarom het Zuiden erwten en sla twee keer zaait

In Zuid-Frankrijk zaai je erwten in de winter, van 15 januari tot 3 maart, en dan in de herfst, van 1 oktober tot 30 november. Niets ertussen. De zomer blokkeert alles. In Marignane is het gemiddeld 50,6 dagen per jaar 30 °C of meer, tegenover 6,8 dagen in Lille-Lesquin. Een erwtenzaadje kiemt slecht in de warmte. Volgens de gegevens van de Universiteit van Californië komt het het best op in grond van 24 °C. Boven 29 °C komt het niet meer op.

Sla volgt dezelfde logica. In het Zuiden zaai je ze tot eind april en dan weer vanaf 20 augustus. In het Noorden blijft de zomer zacht genoeg om zonder pauze te zaaien, van 1 februari tot 31 augustus. Ook de aardappel heeft twee vensters in het Zuiden. Het eerste loopt van half januari tot eind april, het tweede van half augustus tot half september.

Kom je uit het Noorden en tuinier je in het Zuiden, dan heeft je kalender een gat in de zomer en een tweede seizoen in de herfst.

Het Oosten: wachten tot de vorst weg is

Strasbourg-Entzheim telt 59,5 vorstdagen per jaar. Er blijven er 8,4 over in maart en 2,1 in april. Vorstgevoelige teelten wachten in het Oosten dus langer dan in het Noorden, dat toch noordelijker ligt. De boon wordt pas vanaf 31 mei gezaaid. In onze gegevens voor het Noorden begint ze al op 15 april.

De zomer haalt een deel van de achterstand in. Strasbourg telt 18,4 dagen met 30 °C of meer, tegenover 6,8 in Lille. Het plantvenster van de tomaten is er kort, van 14 tot 27 mei. Gezaaid in de warmte op 2 april en geplant op 14 mei zit het plantje zes weken in een potje.

Tussen twee regio's, op hoogte of onder kas: hoe je verschuift

Past je tuin in geen enkel vakje? Twee referenties volstaan om het zelf na te rekenen.

De eerste is de laatste vorst. Vorstgevoelige planten (tomaat, courgette, boon) gaan naar buiten als de vorst niet meer terugkomt. Vriest het in jouw gemeente drie weken later dan op het station van je regio, verschuif hun data dan met drie weken. Verschuif ook het zaaien in de warmte evenveel, zodat de plantjes niet oud worden in hun potje. In de bergen hebben we geen kolom. Vertrek van je laatste vorst.

De tweede is de temperatuur van de grond. Een zaadje kijkt niet naar de kalender. Het reageert op de warmte van de bodem. De cijfers van de Universiteit van Californië tonen dat goed.

Een boon die te vroeg gezaaid is, wint dus niets. Ze wacht in koude grond en dreigt te rotten voor ze opkomt.

Onder een onverwarmde kas of tegen een muur vol op het zuiden warmt de grond eerder op. We hebben geen betrouwbaar cijfer voor die voorsprong. Je thermometer geeft ze je.

Om verder te lezen

De plantdata van tomaten hangen vooral af van de laatste vorst. De gids De IJsheiligen loopt de metingen door. Om te begrijpen waarom een plant sneller groeit in de warmte, lees je De groeigraaddagen. Voor de zaaiingen van het einde van de zomer geeft Wat zaaien in september de uiterste datum van elke groente.

De zaden waarvan het venster deze maand openstaat, vind je in de collectie Nu te zaaien. Voor de data van je eigen zakjes, berekend voor jouw adres, ga je langs de app.

Foto: Jason Zeis, Unsplash