Wat doe je in december in de moestuin?
Prei, spruitkool, boerenkool en pastinaak wachten in het bed. Voor de rest van de maand kijk je naar je klimaat.
In december wordt de moestuin meer geoogst dan gezaaid. Prei, spruitkool, boerenkool en pastinaak wachten in het bed. Een nachtvorst maakt ze zelfs zoeter. In Luik vriest het in december gemiddeld bijna tien nachten. In Valencia bijna nooit. De handelingen van de maand verschillen dus van regio tot regio.
De kou van december, regio per regio
Een station per regio, met de gemiddelden van december. Het zijn referenties. Je tuin kan kouder zijn dan een station in het laagland.
| Regio | Station | Gemiddeld minimum | Gemiddeld maximum | Regen |
|---|---|---|---|---|
| België en Noord-Frankrijk | Luik | 2,0 °C | 6,8 °C | 89 mm |
| Oost-Frankrijk, Zwitserland of Beieren | Strasbourg | 0,8 °C | 5,9 °C | 45 mm |
| Zuidwest-Frankrijk of de Povlakte | Toulouse | 3,6 °C | 10,4 °C | 49 mm |
| Zuid-Frankrijk | Montpellier | 4,1 °C | 12,5 °C | 57 mm |
| Atlantische kust van Spanje en Portugal | Valencia | 8,1 °C | 17,0 °C | 48 mm |
Bronnen: KMI (Luik, 1991-2020), Météo-France (1991-2020), AEMET (Valencia, 1981-2010).
In Luik telt het KMI 9,8 vorstdagen in december en 1,3 dag waarop de thermometer de hele dag onder 0 °C blijft. De eerste vorst komt gemiddeld op 14 november. De AEMET telt in Valencia geen enkele vorstdag in december. Tussen de twee geldt dezelfde lijst groenten niet overal.
De oogst van de maand
De prei
De winterprei houdt het buiten uit zonder bescherming, zelfs bij strenge kou. De RHS, het Britse koninklijke tuinbouwgenootschap, noteert dat vorst hun smaak zelfs zachter kan maken. Trek met de grondvork alleen de preien uit die je nodig hebt. De andere blijven staan. In de catalogus wordt de Poireau de Liège van november tot eind april geoogst in België.
De spruitkool
Begin onderaan de stengel. Pluk de koolkoppen als ze zo groot zijn als een walnoot, stevig en goed gesloten. De RHS raadt aan op een periode met vorst te wachten, want die maakt ze zoeter. Haal ondertussen de vergeelde bladeren weg, zodat de lucht erdoor kan. In de catalogus wordt de spruitkool De Rosny van 1 oktober tot 31 maart geoogst in België.
De boerenkool
De boerenkool Westlandse winter uit de catalogus wordt van 1 oktober tot 31 maart geoogst in België en in Zuidwest-Frankrijk.
De pastinaken
De pastinaak is klaar als zijn bladeren verwelken, aan het einde van de zomer of in de herfst. De RHS raadt aan op de eerste strenge vorst te wachten, want die maakt hem zoeter. Zijn wortels overwinteren in de grond. Je trekt ze uit naarmate je ze nodig hebt.
Het witloof
Witloof wordt in de warmte geoogst, niet in de moestuin. Je trekt de wortels van cichorei, in het voorjaar gezaaid en aan het einde van de zomer gerooid. In de catalogus wordt de cichorei van 1 mei tot 30 juni gezaaid in België.
Deze aanwijzingen komen uit een reportage van La Libre bij een Belgische teler.
De winterbladeren
Winterspinazie en wintersla worden in december ook geplukt, als het niet vriest. De spinazie Géant d'Hiver Verdil uit de catalogus wordt van 1 oktober tot 30 april geoogst in België. Reken in het Oosten op 20 september tot 3 mei. De 15 groenten die van november tot maart standhouden staan in Winterse moestuin.
De nuttige bescherming
De wintergroenten hebben bijna geen hulp nodig. De winterprei, herinnert de RHS eraan, heeft geen enkele bescherming tegen vorst nodig. Drie handelingen volstaan.
- De kool tegen de duiven. In de winter scheuren duiven de bladeren. De RHS raadt een fijnmazig net aan. Zet in een tuin die aan de wind is blootgesteld ook een stevige stok naast de grote spruitkolen.
- De pastinaken en de wortels tegen de bevroren grond. Een laag stro op de rij houdt de grond soepel genoeg om te trekken.
- De kale grond tegen de regen. Een leeg bed slaat dicht onder de regen van december, gemiddeld 89 mm in Luik. Bedek het met compost, dode bladeren of stro. De RHS plaatst de periode van de compostmulch van het einde van de herfst tot het einde van de winter. De doses staan in De moestuingrond voeden.
De laatste plantingen
Knoflook, tot half december in Luik
De catalogus stopt het planten van knoflook op 30 november in België en Noord-Frankrijk. In Luik plant Oli zijn knoflook van oktober tot half december. De goede periode hangt vooral af van de variëteit. Ze staat op het net geschreven. Een drassige of bevroren grond laat je wachten, welke datum het ook is.
De rabarber en de frambozen
December past goed voor planten die jarenlang op hun plaats blijven. De RHS plant de rabarberkronen van november tot maart, zodra ze aankomen. In de catalogus wordt de framboos in België tot 15 december geplant en in Zuidwest-Frankrijk tot 8 december.
Een rabarber die al gevestigd is, kun je ook trekken. De RHS dekt hem midden in de winter af met een grote emmer of een omgekeerde vuilnisemmer. In het donker groeien de stelen en ze worden vier tot acht weken later geoogst. Trek dezelfde plant niet twee jaar na elkaar.
In Zuid-Frankrijk uien en spinazie
Zuid-Frankrijk heeft nog zaaiingen. In de catalogus wordt de ui er geplant en de rode ui er gezaaid tot 15 december. De spinazie Géant d'Hiver Verdil wordt er gezaaid tot 31 maart.
De tuinbonen wachten tot februari
Je leest soms dat je tuinbonen in de herfst zaait. De RHS doet het in oktober en november, in zachte streken en op goed gedraineerde grond, met een variëteit die daarvoor gemaakt is. In de catalogus wordt de Fève Longue de Belgique van februari tot april geplant, in alle regio's waar ze data heeft. Bewaar in december je tuinbonenzaden voor februari.
Het volgende seizoen voorbereiden
December is de rustige maand van de tuinier. Benut hem om het komende seizoen voor te bereiden.
- Je grond laten analyseren. Het resultaat komt na twee tot vier weken. Stuur het monster voor begin februari op als je in maart wilt planten. De bemonstering wordt uitgelegd in De moestuingrond voeden.
- De bedden van volgend jaar tekenen. Kool en aardappelen komen niet op dezelfde plek terug. De vruchtwisseling op vier bedden staat in Je moestuin 2027 plannen.
- Je zaden sorteren. Kijk naar de data op de aangebroken zakjes. De eerste zaaiingen in de warmte komen al in januari. Ze staan in De moestuin in januari.
De app vertrekt van je adres en stemt de lijst van de maand af op het klimaat van jouw tuin, niet op een regionaal gemiddelde. Begin hier.
Veelgestelde vragen
Bevriest spruitkool?
Hij verdraagt vorst en wordt na een nachtvorst zelfs zoeter, volgens de RHS. Pluk hem van onder naar boven, als hij zo groot is als een walnoot.
Kan ik in december nog knoflook planten?
Ja, in veel tuinen. De catalogus stopt op 30 november in België, maar in Luik plant Oli tot half december. Kijk naar de periode op het net. Wacht ook tot de grond niet bevroren of drassig is.
Hoe trek je pastinaken uit als de grond bevroren is?
Dat is moeilijk. De RHS raadt aan er in november enkele vooraf uit te trekken, of de rij met stro te bedekken zodat de grond soepel blijft.
Moet je de prei tegen de kou beschermen?
Nee. Winterprei blijft buiten zonder bescherming, zelfs bij strenge kou (RHS).
Foto: Josef Schlaghecken, Wikimedia Commons, licentie CC BY 4.0
Bronnen
- IRM, Statistiques climatiques des communes belges, Liège (1991-2020) : températures de décembre, jours de gel, précipitations, premier gel moyen
- Infoclimat, Normales climatologiques 1991-2020 de Strasbourg-Entzheim (données Météo-France)
- Infoclimat, Normales climatologiques 1991-2020 de Toulouse-Blagnac (données Météo-France)
- Infoclimat, Normales climatologiques 1991-2020 de Montpellier-Fréjorgues (données Météo-France)
- AEMET, Valeurs climatologiques normales, València, 1981-2010
- RHS (Royal Horticultural Society), Leeks: grow your own (rusticité, récolte à la fourche, goût après le gel)
- RHS, Brussels sprouts: grow your own (récolte par le bas, après les gelées, tuteur, filet contre les pigeons)
- RHS, Parsnips: grow your own (récolte après une forte gelée, sol gelé, paille)
- RHS, Rhubarb: grow your own (plantation des griffes de novembre à mars, forçage en plein hiver, 4 à 8 semaines)
- RHS, Broad beans: grow your own (semis d'automne en octobre et novembre en région douce, Aquadulce Claudia)
- Laura Centrella, Savez-vous planter des chicons ?, La Libre, 20 janvier 2018 (forçage à 12 à 18 °C, dans le noir, 3 à 4 semaines)
Hij tuiniert in België en test in zijn moestuin wat de app aanraadt. Zijn artikelen vertrekken altijd van een controleerbare bron en van iets wat je dit weekend kunt doen.
